Author Archives: Rafał Skiba

Ustawa o kredycie hipotecznym – jakie rozwiązania wprowadza?

W dniu 21 kwietnia 2017 r. opublikowano w Dzienniku Ustaw (Dz. U. 2017 poz. 819) ustawę z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami.  Większość jej przepisów wejdzie w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, tj. 22 lipca 2017 r. zmieniając zasady zawierania kredytów hipotecznych.

Ustawa wdraża do polskiego porządku prawnego postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/17/UE z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie konsumenckich umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi i zmieniającej dyrektywy 2008/48/WE i 2013/36/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 1093/2010. Celem tej dyrektywy jest zapewnienie konsumentom ochrony prawnej przy zawieraniu umów o kredyt hipoteczny.

Do tej pory w polskim prawie nie było szczegółowej regulacji ustawowej w zakresie kredytów hipotecznych, o czym wspomniałem chociażby tutaj: Kredyt hipoteczny – abecadło kredytobiorcy. Przywołana ustawa zmienia ten stan rzeczy. W dzisiejszym wpisie przybliżę najważniejsze rozwiązania jakie ona zawiera

Co reguluje ustawa i do jakich umów się ją stosuje?

Generalnie rzecz ujmując ustawa reguluje:

  • zasady i tryb zawierania umów o kredyt hipoteczny;
  • prawa i obowiązki kredytodawcy, pośrednika kredytu hipotecznego i agenta w zakresie informacji udzielanych przed zawarciem umowy o kredyt hipoteczny oraz prawa i obowiązki konsumenta, kredytodawcy, pośrednika kredytu hipotecznego i agenta w związku z zawartą umową o kredyt hipoteczny;
  • skutki uchybienia przez kredytodawcę, pośrednika kredytu hipotecznego i agenta ich obowiązkom,
  • zasady i tryb sprawowania nadzoru nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami.

Udzielenie przez bank komornikowi informacji stanowiących tajemnicę bankową.

Cztery lata temu opublikowałem na blogu wpis: Tajemnica bankowa a egzekucja komornicza, poświęcony kwestii przekazywania przez bank komornikowi informacji objętych tajemnicą bankową. Od tamtego czasu stan prawny wówczas opisany uległ zmianie, dlatego w dzisiejszej publikacji przybliżę ten temat z punktu widzenia aktualnej regulacji.

Niezmiennym nadal pozostało to, że banki i ich pracownicy mają obowiązek zachowania tajemnicy bankowej, który obejmuje wszelkie informacje dotyczące czynności bankowych dokonywanych przez klientów banku, a także osób ustanawiających zabezpieczenia na rzecz banku. Po więcej informacji na ten temat odsyłam tutaj: Tajemnica bankowa – kogo i czego dotyczy?.

Jakich informacji komornik może żądać od banku?

Informacje objęte tajemnicą bankową mogą być ujawnione przez bank innym osobom lub instytucjom tylko na podstawie  przepisów ustawowych  lub na podstawie wyraźnego upoważnienia  udzielonego przez osobę, której chronione informacje dotyczą. W odniesieniu do komornika sądowego takim przepisem jest art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. ł) ustawy prawo bankowe, określający obowiązek banków udzielania komornikowi na jego żądanie informacji stanowiących tajemnicę bankową.

Poprzednie brzmienie tego przepisu było nieprecyzyjne i prowadziło do praktycznych problemów, o których wspominałem we wcześniejszej publikacji przywołanej na wstępie. Przepis ten formułował jedynie dyspozycję, że bank ma obowiązek udzielić informacji stanowiącej tajemnicę bankową na żądanie komornika sądowego w zakresie niezbędnym do prawidłowego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, postępowania zabezpieczającego oraz wykonywania innych czynności wynikających z jego ustawowych zadań.

Ustawa o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich – co reguluje?

W dniu 10 stycznia 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia z dnia 23 września 2016 r. o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich (Dz. U. 2016 poz. 1823). Ustawa ta implementuje do polskiego prawa dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/11/UE z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie alternatywnych metod rozstrzygania sporów konsumenckich oraz zmiany rozporządzenia (WE) nr 2006/2004 i dyrektywy 2009/22/WE (dyrektywa w sprawie ADR w sporach konsumenckich). Ustawa ma zapewnić konsumentom możliwość rozstrzygania sporów z przedsiębiorcami przez uprawnione podmioty stosujące skuteczne i szybkie metody ich rozwiązywania, stanowiące alternatywę w stosunku do postępowań sądowych. W założeniu jej regulacje mają być również korzystne dla przedsiębiorców, oferując im sposobność uniknięcia długotrwałych i kosztowych procesów.

Co regulują przepisy ustawy?

Ogólnie rzecz ujmując ustawa określa:

  • obowiązki podmiotów uprawnionych do prowadzenia postępowania w sprawie pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich;
  • zasady prowadzenia rejestru podmiotów uprawnionych do prowadzenia postępowania w sprawie pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich;
  • obowiązki przedsiębiorców;
  • zasady prowadzenia postępowania w sprawie pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich;
  • zadania Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w zakresie pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich.

Obowiązek dokonywania rozliczeń za pośrednictwem rachunku – zmiany.

Jedna ze zmian prawnych, jaka weszła w życie wraz z Nowym Rokiem, dotyczy obowiązku przedsiębiorców w zakresie dokonywania rozliczeń za pośrednictwem rachunku bankowego. Obowiązek ten wynika z art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 2 lipca 2004 r. Wspomniałem o nim w tej publikacji: Przedsiębiorca a rachunek bankowy.

Tak było przed zmianą.

Przed zmianą przepis ten stanowił, że dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą powinno następować za pośrednictwem rachunku bankowego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy:

  • stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz
  • jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15 000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano transakcji.

Umowa pożyczki powyżej 1000 zł a forma dokumentowa.

Umowę pożyczki można zawrzeć w dowolnej formie i jeśli pożyczkodawca uzgodni z pożyczkobiorcą jej istotne warunki będzie ona ważna. Niemniej, kodeks cywilny dla pożyczek przekraczających pewną wartość zastrzega określoną formę dla celów dowodowych. Do niedawna, art. 720 par. 2 k.c. stanowił, że umowa pożyczki, o wartości większej niż 500 zł powinna być stwierdzona pismem dla celów dowodowych. Niedochowanie formy pisemnej powodowało niekorzystny skutek dla stron umowy sprowadzający się do tego, że w sporze sądowym dotyczącym pożyczki nie był dopuszczalny dowód ze świadków ani dowód z przesłuchania stron. Pisałem o tym tutaj: O czym warto pamiętać pożyczając pieniądze?

Od 08 września 2016 r. wymóg ten uległ zmianie, zarówno co do kwoty jak i formy. Zmienione brzmienie art. 720 par. 2 k.c. stanowi obecnie, że umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej.

Kwota wolna od zajęcia w egzekucji z rachunku bankowego – nowe zasady.

08 września 2016 r. wchodzi w życie ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015 poz. 1311).  Ustawa ta zmienia m.in. brzmienie art. 54 ust. 1 prawa bankowego, określającego wysokość kwoty wolnej od zajęcia w toku egzekucji komorniczej prowadzonej z rachunku bankowego.

Tak było.

Do tej pory przepis ten stanowił, że środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych należących do jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych przez nią umów, są wolne od zajęcia do wysokości trzykrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw ogłaszanego przez Prezesa GUS za okres bezpośrednio poprzedzający dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Gdy dochodziło do zajęcia powyższych rachunków, bank był zobowiązany do przekazania komornikowi pieniędzy tylko ponad kwotę wolną od zajęcia, która w ostatnim czasie wynosiła przeszło 12 tys. zł. Przywilej kwoty wolnej od zajęcia w tej wysokości stosowany był jednorazowo w związku z zajęciem rachunku bankowego, a kwota ta nie była odnawialna. Po jej wyczerpaniu środki pieniężne znajdujące się na rachunku bankowym dłużnika podlegały przekazaniu do komornika w całości. Więcej na ten temat pisałem tutaj: Egzekucja komornicza z rachunku bankowego.

Rachunek rodzinny wolny od zajęcia egzekucyjnego.

W ciągu ostatnich miesięcy weszło w życie sporo zmian w przepisach prawnych regulujących działalność banków i innych instytucji finansowych. O niektórych  możesz przeczytać w poprzednich wpisach na tym blogu. Dzisiaj, tj. 20 sierpnia 2016 r. wchodzą w życie kolejne. Wprowadza je ustawa z dnia 10 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw. Wśród tych innych, zmienianych ustaw jest ustawa Prawo bankowe, zaś zmianą, którą chciałbym dzisiaj przybliżyć jest wprowadzenie nowego rodzaju rachunku bankowego, jakim jest rachunek rodzinny. Jego nazwa jest trochę myląca, gdyż może kojarzyć się z uniwersalnym rachunkiem otwartym w banku dla całej rodziny. Jest to jednak specjalny rachunek, który może być otwarty tylko w określonym celu jakim jest obsługa transferu środków pieniężnych pochodzących ze świadczeń socjalnych niepodlegających egzekucji.

Kto może otworzyć rachunek rodzinny?

Rachunek rodzinny może być otwarty w banku wyłączne dla osoby fizycznej, której przyznano niepodlegające egzekucji dodatki, zasiłki oraz inne kwoty, o których mowa w art. 833 § 6 i 7 Kodeksu postępowania cywilnego z wyjątkiem świadczeń alimentacyjnych. Będą to więc świadczenia 500 plus, świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne, porodowe, dla sierot zupełnych, zasiłki dla opiekunów, świadczenia z pomocy społecznej, świadczenia integracyjne. Rachunek rodzinny może być przeznaczony tylko do wpłacania pieniędzy pochodzących z takich świadczeń. Nie może być on zasilany wpływami pieniężnymi z innych źródeł np. z wynagrodzenia za pracę, alimentów, rent czy emerytur. Co również ważne, rachunek rodzinny nie może być rachunkiem wspólnym prowadzonym dla kilku osób fizycznych.